Tiểu đường loại 1: Nguyên nhân, triệu chứng và cách kiểm soát

Tiểu đường loại 1 là một căn bệnh mãn tính xuất hiện từ những bất ổn trong hệ thống miễn dịch, là thử thách không nhỏ đối với sức khỏe con người. Khác với tiểu đường loại 2, căn bệnh này thường xuất hiện sớm, đặc biệt ở trẻ em và người trẻ tuổi, và đòi hỏi sự quản lý cẩn thận suốt đời. Hiểu biết về tiểu đường loại 1 sẽ chỉ giúp người bệnh kiểm soát cuộc sống tốt hơn và ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm. Vậy tiểu đường loại 1 là gì? tiểu đường loại 1 có chữa được không? Tìm hiểu tất tần tật qua bài viết dưới đây!

1. Tiểu đường loại 1 là gì?

Tiểu đường type 1 có thể gặp ở mọi lứa tuổi, nhưng xuất hiện nhiều nhất ở trẻ em, thanh thiếu niên và thanh niên. Khi bị bệnh này, cơ thể không sử dụng được glucose bởi thiếu hụt sản xuất insulin hoặc không sử dụng được insulin. Đây là một loại hormone do tuyến tụy nội tiết sản xuất. Hormone này giúp đường từ máu di chuyển vào tế bào, từ đó chuyển hóa, tạo ra năng lượng.  

Bệnh tiểu đường gồm tiểu đường type 1 và tiểu đường type 2. Tiểu đường loại 1 là bệnh có sự phá hủy tế bào beta của đảo tụy, dẫn đến sự thiếu hụt insulin và phải dùng nguồn insulin từ bên ngoài. Người bị bệnh này sẽ phải điều trị với insulin suốt đời. 

Tiểu đường type 1 chỉ số bao nhiêu? Chỉ số đường huyết ở người bình thường và người bị tiểu đường khác nhau. Với người bình thường, khi đói, chỉ số đường huyết là: 90-100,8mg/dl. Với người tiểu đường, khi đói, chỉ số đường huyết có thể cao hơn 126mg/dl.

Khi tìm hiểu về căn bệnh này, nhiều người cũng thắc mắc rằng tiểu đường type 1 sống được bao lâu? Theo thông tin từ Hiệp hội Tiểu đường Anh quốc, người bị tiểu đường loại 1 có thời gian sống trung bình từ 63-65 năm. Điều này có nghĩa là tuổi thọ sẽ ít hơn 20 năm so với người không mắc bệnh.

2. Triệu chứng tiểu đường type 1

Triệu chứng tiểu đường type 1 được chia thành các triệu chứng thường gặp, biến chứng cấp tính và biến chứng mạn tính.

Triệu chứng thường gặp

Các triệu chứng được cho là “kinh điển” của tiểu đường type 1 bao gồm:

• Ăn nhiều, uống nhiều, thường xuyên thấy khát nước.
• Đi tiểu nhiều. 
• Gầy hơn nhiều so với thông thường.

Biến chứng cấp tính

Khi có biến chứng, người mắc bệnh tiểu đường loại 1 có thể thấy cơ thể bị:

• Yếu, mệt mỏi
• Khô da, khát nước
• Chuột rút
• Mạch nhanh
• Tụt huyết áp
• Rối loạn ý thức
• Buồn nôn
• Thở nhanh (hơi thở giống mùi táo thối)

Biến chứng mạn tính

Các biến chứng mạn tính bạn có thể gặp khi bị tiểu đường type 1 là:

• Nhìn mờ
• Đau ngực
• Tê bì dị cảm khu bàn chân
• Loét, nhiễm trùng bàn chân
• Đầy bụng, khó tiêu và nuốt khó

3. Nguyên nhân tiểu đường type 1

Nguyên nhân dẫn đến tiểu đường type 1 là bởi tế bào beta ở tuyến tụy bị phá hủy, từ đó cơ thể không còn hay còn rất ít insulin. Tình trạng này làm cho lượng đường trong máu không được chuyển hóa thành năng lượng.

Với nguyên nhân gây nên tiểu đường type 1, có tới 95% người bệnh mắt do cơ chế tự miễn, phần còn lại không rõ nguyên nhân. Với cơ chế tự miễn, hệ miễn dịch tấn công nhầm, làm phá hủy các tế bào sản xuất insulin ở tuyến tụy. 

Tuy các yếu tố có thể gây nên đái tháo đường loại 1 vẫn đang được nghiên cứu. Nhưng các nhà khoa học nhận định rằng: nếu gia đình có người bị tiểu đường type 1, các thành viên trong gia đình cũng có khả năng cao mắc bệnh. Bên cạnh đó, người bệnh bị phơi nhiễm một số loại virus gây nên tình trạng hệ miễn dịch bị phá hủy cũng là một nguyên nhân gây bệnh.

4. Biến chứng nguy hiểm bệnh tiểu đường type 1

Một số biến chứng nguy hiểm của tiểu đường loại 1 liên quan đến bệnh tim và mạch máu, bệnh thần kinh, bệnh thận đái tháo đường, tổn thương mắt, bàn chân đái tháo đường, nhiễm trùng da – miệng và các biến chứng khi mang thai.

4.1. Bệnh tim, mạch máu

Tiểu đường có thể làm tăng nguy cơ gặp các bệnh về tim và mạch máu như: nhồi máu cơ tim, đột quỵ, bệnh động mạch vành với đau ngực, hẹp động mạch, tăng huyết áp.

4.2. Bệnh thần kinh

Khi lượng đường trong máu tăng cao trong thời gian dài có nguy cơ làm tổn thương thành mạch. Tình trạng này thường xảy ra ở vùng chân với các triệu chứng như tê, ngứa ran, đau,…Các triệu chứng thường xuất hiện ở đầu ngón chân (hoặc ngón tay) và lan dần lên khu vực trên. Vấn đề đường trong máu được kiểm soát kém có thể làm người bệnh mất dần cảm giác ở các chi. 

Tổn thương thần kinh cũng có thể ảnh hưởng tới tiêu hóa, gây ra các vấn đề buồn nôn, nôn, tiêu chảy, táo bón. Không chỉ vậy, nam giới có thể gặp tình trạng rối loạn cương.

4.3. Bệnh thận đái tháo đường

Tiểu đường có nguy cơ làm tổn thương các hệ thống mạch máu nhỏ ở khu vực thận. Nặng hơn dẫn đến suy thận hoặc bệnh thận giai đoạn cuối không thể hồi phục. Khi đó, người mắc bệnh cần được điều trị với phương pháp lọc máu hay ghép thận.

4.4. Tổn thương mắt

Tiểu đường loại 1 có thể dẫn đến tổn thương các mạch máu ở trong võng mạc, gây nguy cơ mù lòa. Bên cạnh đó, đái tháo đường cũng khiến người bệnh gặp nguy cơ cao về các vấn đề liên quan đến thị lực như đục thủy tinh thể, tăng nhãn áp. 

4.5. Bàn chân đái tháo đường

Việc dây thần kinh ở bàn chân bị tổn thương hoặc lưu lượng nuôi máu đến chân bị giảm do hẹp mạch máu làm tăng nguy cơ mắc các biến chứng ở chân. Trong trường hợp không được điều trị đúng và kịp thời, các vết cắt cùng mụn nước có thể bị nhiễm trùng nặng, nghiêm trọng có thể phải cắt bỏ phần bị nhiễm trùng.

4.6. Nhiễm trùng da và miệng

Người bị tiểu đường có nguy cơ bị nhiễm trùng da và miệng cao hơn người không mắc bệnh. Theo đó, nhiễm trùng sẽ xảy ra do người bệnh bị nhiễm vi khuẩn và nấm. Bên cạnh đó, người bị tiểu đường type 1 cũng dễ bị bệnh nướu răng và khô miệng.

4.7. Các biến chứng khi mang thai

Tình trạng lượng đường trong máu cao có thể gây ảnh hưởng không tốt cho mẹ và thai nhi. Cụ thể, khi đường huyết không được kiểm soát tốt sẽ dẫn đến nguy cơ sảy thai, thai lưu, dị tật bẩm sinh. Với mẹ bầu, tiểu đường sẽ làm tăng nguy cơ nhiễm toan ceton, các vấn đề về mắt, huyết áp cao và tiền sản giật.

5. Điều trị tiểu đường type 1

Các cách điều trị và kiểm soát tiểu đường type 1 phổ biến là sử dụng insulin và một số loại thuốc, áp dụng tuyến tụy nhân tạo, theo dõi lượng đường trong máu, ăn uống lành mạnh và hoạt động thể chất thường xuyên.

5.1. Sử dụng insulin và các loại thuốc khác

Tiểu đường giai đoạn đầu uống thuốc gì? Tất cả người bệnh mắc tiểu đường type 1 đề phải điều trị bằng insulin suốt đời. Một số loại insulin gồm: insulin tác dụng ngắn, insulin tác dụng nhanh, insulin tác dụng trung gian, insulin tác dụng dài.

Bên cạnh đó, các loại thuốc bổ sung cũng có thể được bác sĩ kê cho người mắc tiểu đường loại 1 như:

• Thuốc điều trị tăng huyết áp: Các loại thuốc này sẽ giúp thận khoe rmanhj hơn, được khuyên dùng cho người mắc bệnh tiểu đường có huyết áp trên 140/90 mm thủy ngân.

• Aspirin: Bác sĩ có thể khuyên người bệnh dùng aspirin hằng ngày giúp bảo vệ tim.

• Thuốc hạ cholesterol: Người bị tiểu đường có nguy cơ mắc bệnh tim mạch cao nên loại thuốc này có tác dụng tích cực với người bệnh.

5.2. Tuyến tụy nhân tạo

Năm 2016, phương pháp điều trị tuyến tụy nhân tạo cho người mắc tiểu đường loại 1 từ 14 tuổi trở lên đã được Cụ Quản lý thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ phê chuẩn. Theo đó, thiết bị cấy ghép sẽ liên kết máy theo dõi lượng đường liên tục, kiểm tra cứ sau 5 phút để bơm insulin. Thiết bị này sẽ tự động cấp lượng insulin phù hợp và chính xác khi máy theo dõi cho biết.

5.3. Theo dõi lượng đường trong máu

Tùy theo chỉ định của bác sĩ, người bệnh có thể cần kiểm tra để ghi lại mức đường trong máu 4 lần/ngày. Thời điểm bạn kiểm tra nên là trước bữa ăn, trước khi ngủ, trước khi tập thể dục hay thời điểm bạn nghi ngờ lượng glucose trong máu thấp. 

Lượng đường trong máu có thể thay đổi ngay cả khi bạn tuân thủ chế độ ăn uống theo lịch trình và bạn dùng insulin từ bên ngoài. Do đó, bạn nên ghi lại mức độ đường trong máu thay đổi khi căng thẳng, hoạt động, sử dụng thực phẩm,… 

5.4. Ăn uống lành mạnh

Bạn nên xây dựng chế độ ăn uống với các thực phẩm ít chất béo, giàu dinh dưỡng, giàu chất xơ như: trái cây, các loại rau và các loại ngũ cốc. Vậy tiểu đường tuýp 1 không nên ăn gì? Bạn nên ăn ít các thực phẩm từ động vật và carbohydrate tinh chế như bánh mì trắng hay đồ ngọt. Ngay cả với những người không bị tiểu đường, chế độ ăn uống này cũng rất có lợi cho sức khỏe. 

5.5. Hoạt động thể chất

Bạn có thể lựa chọn các môn mình thích như đi bộ, bơi lội,…và tạo thói quen vận động hằng ngày. Tập thể dục thể thao sẽ làm giảm lượng đường trong máu. Do đó, nếu bắt đầu hoạt động, bạn hãy kiểm tra lượng đường trong máu thường xuyên đến khi bạn biết chắc nó ảnh hưởng đến lượng glucose trong máu như thế nào. Điều này giúp bạn chủ động điều chỉnh bữa ăn hoặc liều insulin.

Tần suất hoạt động thể chất được khuyên với trẻ em là ít nhất 60 phút mỗi ngày và người lớn là 2 ngày tập một lần. 

Có thể thấy rằng dù đối mặt với sự phụ thuộc suốt đời vào insulin và những hạn chế trong sinh hoạt, người bệnh hoàn toàn có thể làm chủ cuộc sống của mình nếu được trang bị kiến thức, tuân thủ điều trị và duy trì tinh thần lạc quan. 

Hy vọng với bài viết trên, Fuji Wellness Center sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về tiểu đường loại 1 để có những biện pháp theo dõi – điều trị hiệu quả. Từ đó, kiểm soát tốt lượng đường trong máu và tránh các biến chứng nguy hiểm liên quan đến thần kinh, mắt, thận, tim,…để duy trì cuộc sống khỏe mạnh.

————————–

Fuji Wellness Center – Kiến tạo lối sống lành mạnh và sức khỏe dài lâu

Đặt lịch ngay: m.me/1124150544320524

• Facebook: https://www.facebook.com/Fujispacenter/
• Youtube: https://www.youtube.com/@fujispacenter
• Tiktok: https://www.tiktok.com/@fuji.spa.center